گزارش بانك جهانی؛
کشورهای درحال توسعه چطور از انقلاب هوش مصنوعی بهره می برند؟
وبلاگ آفتاب: جدیدترین ارزیابی بانک جهانی از آن حکایت می کند که کشورهای درحال توسعه در خیلی از حوزه ها بالاتر از اقتصادهای پیشرفته از گسترش هوش مصنوعی منتفع می شوند.
به گزارش وبلاگ آفتاب به نقل از مهر، هوش مصنوعی طی دو سال قبل بالاتر از هر فناوری دیگری به میدان رقابت قدرت های بزرگ تبدیل گشته است. سرمایه گذاری های صدها میلیارد دلاری آمریکا برای توسعه مراکز داده، رقابت چین در توسعه مدلهای بومی و تشکیل زنجیره های جدید تراشه، این تصور را به وجود آورده که تنها کشورهای ثروتمند قادر به بهره برداری از انقلاب هوش مصنوعی خواهند بود. با این وجود، جدیدترین ارزیابی جامع بانک جهانی تصویری متفاوت ارایه می کند. این نهاد اعتقاد دارد کشورهای درحال توسعه، برعکس تصور رایج، در خیلی از حوزه ها بالاتر از اقتصادهای پیشرفته از گسترش هوش مصنوعی منتفع خواهند شد و با این وجود با ریسک خیلی کمتری از ناحیه اتوماسیون گسترده مشاغل مواجهند.
این نتیجه گیری که در اولین ارزیابی جامع بانک جهانی از آثار هوش مصنوعی بر زندگی حدود ۶.۸ میلیارد نفر شهروند اقتصادهای درحال توسعه پخش شده، نگاه سیاستگذاری به هوش مصنوعی را از رقابت صرف بر سر ساخت مدلهای مرزی به سوی بهره برداری کاربردی از این تکنولوژی تغییر می دهد. پیام اصلی گزارش اینست که مزیت رقابتی خیلی از کشورهای درحال توسعه نه در ساخت بزرگ ترین مدلهای زبانی، بلکه در استفاده هوشمندانه از ابزارهای موجود برای جبران شکاف دانش، افزایش راندمان و پیشرفت ظرفیت نیروی انسانی نهفته است.
هوش مصنوعی الزاماً به مفهوم جایگزینی نیروی کار نیست
یکی از مهم ترین یافته های بانک جهانی به تفاوت ساختار بازار کار میان کشورهای توسعه یافته و اقتصادهای درحال توسعه مربوط می شود. در صورتیکه خیلی از تحلیل ها بر تهدید هوش مصنوعی برای اشتغال متمرکز بوده اند، داده های این گزارش نشان داده است میزان آسیب پذیری مشاغل در دو گروه کشورها تفاوت قابل ملاحظه ای دارد.
برآورد بانک جهانی نشان داده است حدود ۱۴.۲ درصد مشاغل در اقتصادهای پیشرفته قابلیت اتوماسیون بوسیله هوش مصنوعی مولد را دارند، در صورتیکه این نسبت در اقتصادهای درحال توسعه تنها ۴.۵ درصد است. این اختلاف از ساختار متفاوت اقتصادها ناشی می شود. بخش قابل توجهی از اشتغال در کشورهای کم درآمد همچنان در کشاورزی، بنگاه های کوچک و کارهایی متمرکز است که اتوماسیون کامل آنها با فناوری های فعلی ممکن یا اقتصادی نیست.
در مقابل، ظرفیت افزایش راندمان خیلی گسترده تر است. بانک جهانی تاکید می کند بخش بزرگی از نیروی کار این کشورها می تواند با کمک ابزارهای هوش مصنوعی وظایف شناختی پیچیده تری را انجام دهد که امکان انتقال بخشی از کارهای تخصصی از کارشناسان محدود به کارکنان با تجربه کمتر را فراهم می آورد و کمبود مزمن نیروی انسانی متخصص را تا حدی جبران خواهدنمود.
اثر هوش مصنوعی بر کمبود متخصص به عنوان بزرگ ترین گلوگاه رشد
بانک جهانی یکی از مهم ترین موانع توسعه اقتصادی در کشورهای کم درآمد را کمبود سرمایه انسانی متخصص می داند. خیلی از این کشورها با کمبود پزشک، مهندس، متخصص مالی، برنامه نویس، معلم و کارشناسان فنی رو به رو هستند و همین مساله سرعت توسعه اقتصادی را محدود کرده است.
هوش مصنوعی از دید این گزارش دقیقاً این گلوگاه را هدف قرار می دهد. ابزارهای نسبتاً ساده مبتنی بر هوش مصنوعی قادر هستند کیفیت تصمیم گیری، تحلیل داده، ترجمه، تولید محتوا، خدمات آموزشی، تشخیص اولیه پزشکی و خیلی از کارهای شناختی را برای کارکنانی که تجربه محدودتری دارند ارتقا دهند.
به بیان دیگر، این فناوری در کشورهای درحال توسعه نقش «تقویت کننده توان انسانی» را ایفا می کند و فقط جایگزین نیروی کار نیست. چنین تغییری می تواند بدون افزایش چشم گیر تعداد متخصصان، ظرفیت ارایه خدمات عمومی و خصوصی را در خیلی از اقتصادهای درحال توسعه افزایش دهد و سرعت رشد اقتصادی را ارتقا بخشد.
تغییر پارادایم سیاستگذاری به توسعه هوش مصنوعی بدون ابررایانه
یکی از مهم ترین پیام های گزارش بانک جهانی، فاصله گرفتن از این تصور است که توسعه هوش مصنوعی الزاماً نیازمند سرمایه گذاری های عظیم در مراکز داده، مدلهای زبانی خیلی بزرگ و زیرساخت های محاسباتی پیشرفته است. ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی، تصریح می کند خیلی از مسایل مهم را میتوان با ابزارهای تخصصی و محدود هوش مصنوعی حل کرد و این امر حتی در کشورهایی با توان پردازشی پایین، برق ناپایدار و بدون اینترنت باکیفیت نیز میسر است.
این گزاره از نظر سیاستگذاری اهمیت ویژه ای دارد. خیلی از دولت های درحال توسعه به سبب هزینه های خیلی سنگین ایجاد زیرساخت های محاسباتی، ورود به عرصه هوش مصنوعی را خارج از توان خود ارزیابی می کنند. بانک جهانی اما اعتقاد دارد ارزش آفرینی اقتصادی الزاماً از مسیر توسعه مدلهای مرزی عبور نمی کند و استفاده هدفمند از مدلها و ابزارهای موجود نیز می تواند آثار تحول آفرین بر راندمان و کیفیت خدمات برجای بگذارد.
اقتصادهای لطمه پذیر اولین قربانیان اتوماسیون خدمات برون سپاری هستند
در کنار فرصت ها، بانک جهانی نسبت به یک تهدید مهم نیز اخطار می دهد. بر همین اساس، کشورهایی که طی دو دهه گذشته رشد اقتصادی خودرا بر پایه صادرات خدمات برون سپاری بنا کرده اند، بالاتر از سایر اقتصادهای درحال توسعه در معرض لطمه قرار دارند. صنایعی مانند مراکز تماس، خدمات پشتیبانی اداری، پردازش اطلاعات، خدمات مالی پایه و حتی برخی مشاغل ابتدائی برنامه نویسی، با گسترش هوش مصنوعی مولد امکان دارد بخش قابل توجهی از مزیت رقابتی خودرا از دست بدهند.
بانک جهانی اخطار می دهد این تحول می تواند یکی از مهم ترین مسیرهای تشکیل طبقه متوسط در بعضی اقتصادهای درحال توسعه را مسدود کند. از این منظر، دولت ها باید هم زمان با توسعه استفاده از هوش مصنوعی، برنامه های بازآموزی نیروی انسانی و پیشرفت مهارت های دیجیتال را نیز در اولویت قرار دهند تا آثار منفی اتوماسیون بر بازار کار کنترل شود.
اگرچه اقتصادهای درحال توسعه از نظر اشتغال با تهدید محدودتری رو به رو هستند، اما بانک جهانی در گزارش خود تاکید می کند بیشترین منافع اقتصادی کوتاه مدت همچنان نصیب کشورهای ثروتمند خواهد شد. بر مبنای برآوردهای این گزارش، در صورت ادامه روند فعلی، افزایش راندمان ناشی از هوش مصنوعی در اقتصادهای پیشرفته بالاتر از سه برابر اقتصادهای درحال توسعه خواهد بود. دلیل این فاصله نیز روشن است و شامل دسترسی گسترده تر به زیرساخت های پردازشی، سرمایه، داده های با کیفیت، اکوسیستم نوآوری و نیروی انسانی متخصص می شود.
با این حال، بانک جهانی این شکاف را دائمی نمی داند. توسعه دسترسی به توان محاسباتی، ایجاد زیرساخت های داده، تولید داده های بومی و خصوصاً توسعه داده ها و مدلهای مبتنی بر زبان های محلی، مهم ترین پیش شرط های کاهش این فاصله عنوان شده اند. از آن جا که عملکرد مدلهای هوش مصنوعی به داده های آموزشی وابسته است، نبود داده های بومی می تواند کیفیت خدمات این فناوری را در خیلی از کشورها محدود کند.
استقلال فناورانه و چالش ژئوپلیتیکی عصر هوش مصنوعی
شاید مهم ترین بخش گزارش بانک جهانی، بعد ژئوپلیتیکی توسعه هوش مصنوعی باشد. این گزارش تصریح می کند پیشرفته ترین سیستم های هوش مصنوعی جهان در اختیار تعداد کمی از شرکتهای مستقر در ایالات متحده و چین قرار دارند. بنابراین، خیلی از کشورهای درحال توسعه در صورت استفاده گسترده از این تکنولوژی، با خطر وابستگی راهبردی به فناوری هایی مواجه خواهند شد که هیچ کنترلی بر توسعه یا آینده آنها ندارند.
این وابستگی تنها یک مساله فنی نیست، بلکه می تواند به موضوعی در رابطه با استقلال اقتصادی، امنیت داده، تاب آوری دیجیتال و حتی حاکمیت ملی تبدیل گردد. تصمیمات تجاری، محدودیت های صادراتی، تغییر سیاستهای شرکتهای عرضه کننده خدمات ابری یا تحولات ژئوپلیتیکی می توانند مستقیماً بر دسترسی این کشورها به زیرساخت های هوش مصنوعی اثر بگذارند.
بانک جهانی با این وجود راهکاری عملی برای کاهش این ریسک ارائه می کند. بجای تلاش پرهزینه برای بازسازی کامل زنجیره تامین هوش مصنوعی، کشورها باید راهبرد تنوع بخشی فناورانه را دنبال کنند. به بیانی دیگر، این گروه از کشورها باید استفاده هم زمان از مدلها، خدمات ابری و ابزارهای هوش مصنوعی متعلق به عرضه کنندگان مختلف و طراحی معماری هایی که امکان جایگزینی ارایه دهندگان بدون بازطراحی کامل سیستم ها را فراهم آورند. چنین نگاهی می تواند وابستگی به یک قدرت فناورانه واحد را کاهش داده و انعطاف پذیری راهبردی اقتصادهای درحال توسعه را افزایش دهد.
ارزیابی بانک جهانی نشان داده است مسیر توسعه هوش مصنوعی برای اقتصادهای درحال توسعه الزاماً از رقابت با آمریکا و چین در ساخت مدلهای مرزی عبور نمی نماید. مزیت اصلی این کشورها در سودجستن از هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای پیشرفت راندمان، جبران کمبود نیروی متخصص و بهبود کیفیت خدمات نهفته است. با این وجود، تحقق این فرصت مستلزم اتخاذ سیاستهای هوشمندانه در حوزه زیرساخت داده، توسعه زبان های بومی، پیشرفت مهارت نیروی انسانی و کاهش وابستگی راهبردی به معدود عرضه کنندگان جهانی فناوری است.
بطور خلاصه این اختلاف از ساختار متفاوت اقتصادها ناشی می شود. ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد بانک جهانی، تصریح می کند بسیاری از مسائل مهم را می توان با ابزارهای تخصصی و محدود هوش مصنوعی حل کرد و این امر حتی در کشورهایی با توان پردازشی پایین، برق ناپایدار و بدون اینترنت با کیفیت نیز میسر است. این گزاره از نظر سیاست گذاری اهمیت ویژه ای دارد. بنابراین، بسیاری از کشورهای در حال توسعه در صورت استفاده گسترده از این فنآوری، با خطر وابستگی راهبردی به فناوری هایی مواجه خواهند شد که هیچ کنترلی بر توسعه یا آینده آنها ندارند. این وابستگی تنها یک مسئله فنی نیست، بلکه می تواند به موضوعی در ارتباط با استقلال اقتصادی، امنیت داده، تاب آوری دیجیتال و حتی حاکمیت ملی تبدیل گردد.
منبع: wios.ir
این مطلب آفتاب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کابران آفتاب در مورد این مطلب